Samenwerkend leren, oftewel coöperatief leren, brengt naast de positieve dingen ook risico’s met zich mee. Als het niet goed wordt begeleid kan het juist een negatief gevolg hebben voor de klas. We hebben hier even op een rijtje gezet wat de risico’s zijn en hoe je die kan voorkomen!
- De focus ligt alleen op het samenwerken.
Wanneer je heel veel aandacht steekt in hoe de leerlingen moeten samenwerken, vergeet je soms andere belangrijke dingen. Het uitgangspunt is natuurlijk dat de leerlingen daadwerkelijk iets leren, wat niet gebeurt als er alleen gekeken wordt naar de samenwerking zelf. Je kan dit voorkomen door vaste momenten in te plannen in de week waarin je kijkt naar hoe je samenwerkt. Naast die momenten houd je je dan bezig met wát er geleerd moet worden.
- Het effect kan averechts werken.
Eén van de doelen van samenwerken is dat de leerling meer zelfvertrouwen krijgt. Wanneer een leerling in een groepje zit waarbij één leerling duidelijk de overhand heeft, wordt de drempel steeds hoger voor een stillere leerling om zich uit te spreken. Het is dan verleidelijk om met de wind mee te waaien, maar dat is niet het doel van samenwerken. Dit kan je voorkomen door in het begin goede afspraken te maken en het overzicht te behouden. Laat ze niet te snel los.
- De kans op ‘achteroverleuners’ vergroot.
Wat je misschien zelf zal herkennen van je studie, is dat er vaak wel een leerling is die achterover gaat leunen in een samenwerkend groepje. Deze leerling denkt: er zijn vast wel andere leerlingen die het op kunnen pakken. Dit is natuurlijk niet de bedoeling! Ga voordat je start met het proces het gesprek aan met de leerlingen over welke houding je aanneemt in een groepsproject. Zorg er daarnaast voor dat je regelmatig de leerlingen samen als groepje en individueel spreekt.
- Als je de basis zelf niet hebt, wordt het de leerlingen verkeerd aangeleerd.
Het begint bij jezelf. Als je niet helemaal thuis bent in het coöperatief leren, is de kans aanwezig dat je het de leerlingen niet op de juiste manier aanleert. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de verdere carrière van de leerling. Zorg er dus voor dat je eerst zelf over alle kennis bezit die je nodig hebt om de klas optimaal te kunnen begeleiden.
- De groepjes worden te snel vrijgelaten.
Het is een veelvoorkomende en logische gedachte om de leerlingen het eerst zelf uit te laten zoeken. Bij een oudere doelgroep binnen het voortgezet onderwijs zou dit eventueel kunnen, maar bij basisschoolleerlingen eigenlijk niet. Samenwerken en reflecteren is voor hen echt nog nieuw, dus hebben ze duidelijke begeleiding en structuur nodig. Als dit is aangeboden, kan je – zoals we eerder aanstipten – de teugels wat laten vieren.
